ALES Puan Hesaplama

Dört adımda: önce her testte doğru sayısından yanlış sayısının dörtte biri çıkarılarak net bulunur; sonra netler, o testin tüm adaylardaki ortalaması ve standart sapması kullanılarak ortalaması 50 standart sapması 10 olan standart puana çevrilir; ardından iki standart puan kılavuzdaki ağırlıklarla toplanarak ağırlıklı puan (AP) elde edilir; son olarak AP, ALES Puanı = 70 + 30[2(AP−X)−S] / [2(B−X)−S] formülüyle 100 üzerinden puana dönüştürülür.

Üç puan türü aynı iki testten, farklı ağırlıklarla hesaplanır. ALES Sayısal puanında sayısal testin ağırlığı 0,75, sözel testin 0,25'tir. ALES Sözel puanında bu tersine döner: sözel 0,75, sayısal 0,25. ALES Eşit Ağırlık puanında iki test de 0,50 ağırlık taşır. Bu yüzden tek sınavdan üç farklı puan çıkar ve hangi puanın kullanılacağını başvurduğunuz program belirler.

Evet. Kılavuz, doğru cevap sayısından yanlış cevap sayısının dörtte birinin çıkarılacağını söyler; yani her 4 yanlış 1 doğruyu götürür. Boş bırakılan sorular ise puanı düşürmez. Bu yüzden hiçbir seçeneği eleyemediğiniz soruyu boş bırakmak, rastgele işaretlemekten genellikle daha güvenlidir.

Formülde 100 puan, ağırlıklı puanınızın o dönemin en büyük ağırlıklı puanına eşit olması durumunda çıkar. Yani ALES'te 100 puan "tam net yaptım" değil, "bu dönemde o puan türünde en yükseği ben aldım" anlamına gelir. Bunun doğal sonucu şudur: her dönem, her puan türünde en az bir aday 100 puan alır.

Kılavuzun 1.6. maddesi, yükseköğretim kurumlarında öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi kadrolarına atanabilmek için alanındaki puan türünde yüz üzerinden yetmiş puan alan adayların başarılı sayılacağını söyler. Formülün yapısı gereği 70 puan tek bir şeye karşılık gelir: ağırlıklı puanınızın, tüm adayların ortalamasının yarım standart sapma üstünde olması. Bu yorum dönemden bağımsızdır, çünkü 70 noktasında formülün payı sıfırlanır.

ALES'te geçme-kalma anlamında bir baraj yoktur; sınav geçilmez, puanlanır. Hangi puanın yeterli olduğunu başvurduğunuz kurum belirler: lisansüstü programlarda yaygın taban 55, doktora ve bazı yüksek lisans programlarında 55-70 arası, akademik kadrolarda ise kılavuzun tanımladığı 70 eşiği aranır. İlanı mutlaka kendiniz okuyun.

Kılavuzun 1.5. maddesine göre sınav sonuçları, açıklandığı tarihten itibaren 5 yıl süreyle geçerlidir. Bu süre içinde puanınızı lisansüstü başvurularında, akademik kadro başvurularında ve yurt dışına lisansüstü eğitim için gönderilecek adayların seçiminde kullanabilirsiniz. Beş yıl dolduğunda sınava yeniden girmeniz gerekir.

Sayısal Testi 50, Sözel Testi 50 soru olmak üzere toplam 100 çoktan seçmeli soru sorulur. Cevaplama süresi 150 dakikadır (2,5 saat) ve sınav saat 10.15'te başlar. Sorular belirli bir lisans programında öğrenilen bilgileri değil, sayısal ve sözel akıl yürütme (muhakeme) becerisini ölçer; sınav Türkçedir.

ALES yılda üç kez uygulanır. 2026 takviminde sınav tarihleri 10 Mayıs (ALES/1), 2 Ağustos (ALES/2) ve 29 Kasım (ALES/3) olarak açıklandı. Her dönemin başvuru tarihleri farklıdır ve geç başvuru günü de ayrıca ilan edilir; geç başvuruda sınav ücreti yüzde elli artırımlı ödenir.

Hayır. Netiniz önce o dönemin ortalama ve standart sapmasıyla standart puana çevrildiği için, sınav zorlaştığında aynı net daha yüksek puan getirir; kolaylaştığında düşer. Bu yüzden geçmiş dönemin puanını hedef almak yerine, netinizi mümkün olduğunca yükseltmeye bakmak daha doğrudur. Buradaki hesaplayıcı da bu nedenle tahmini bir sonuç verir.

ÖSYM'nin bugünkü formatta yayımladığı tek dağılım verisine göre (2017-ALES Sonbahar, 221.895 aday) Sayısal Testinin net ortalaması 17,07, Sözel Testinin net ortalaması ise 27,82 idi. Yani sayısal test sözelden belirgin biçimde zordur ve sayısaldaki her fazladan net, ortalamanın üstüne çıkmakta sözeldekinden daha çok işe yarar. Ortalamanın üstündeki her net doğrudan standart puanınızı yükseltir.

Buradaki sonuç bir tahmindir. Formüldeki üç değer de (ağırlıklı puanların ortalaması, standart sapması ve en büyüğü) sınava giren adayların tamamından hesaplanır ve ancak sonuçlar açıklandığında kesinleşir. Hesaplayıcı, ÖSYM'nin yayımladığı gerçek test ortalama ve standart sapmalarını kullandığı için sabit katsayıyla çalışan hesaplayıcılardan daha tutarlıdır; yine de kesin puanınız ÖSYM tarafından hesaplanır.

Sıfır değil. ALES'te puan doğrudan netten değil, netin standart puana çevrilmesiyle hesaplanır: her testin neti, o testin tüm adaylardaki ortalaması ve standart sapması kullanılarak yeniden ölçeklenir. Ortalamanın altında kalan netler de bu ölçekte bir karşılığa sahip olduğu için hiç doğru yapmayan adayın ALES puanı da sıfırın üzerinde çıkar; yaklaşık 20 ile 40 arasında bir değer görürsünüz. Aynı durum TUS, DUS ve KPSS gibi standart puan kullanan bütün sınavlarda geçerlidir. Yukarıdaki hesaplayıcıda alanları boş bırakırsanız puan gösterilmez; 0 yazarsanız formülün bu alt değeri çıkar.